English polski
Brak obsługi JavaScript

Państwa przeglądarka ma wyłączoną obsługę Java Scriptu bądź go nie obsługuje.

Część funkcjonalności serwisu nie będzie dla Państwa dostępna.

Zalecamy włączenie obsługi Java Scriptu bądź zainstalownie innej przegląrki np.: Fire Fox-a

Za utrudnienia przepraszamy.

Eric Atkinson, Zofia Berdychowska, Sjur Bergan, Dainuvīte Blūma, Manuel Célio Conceição, Janet Enever, Shaun Evans-Pask, Dariusz GrzemnyStephen HagenChristine Hélot, Alain Henry, Katarzyna Karpińska-SzajSabina Klimek, Gudrun LauferWolfgang Mackiewicz, Patrick Meuwissen, Władysław Miodunka, Uwe Mohr, Elżbieta Muskat-Tabakowska, Karolina Pietkiewicz, Anne Räsänen, Regis Ritz, Peter A. Schmitt, Jan Sokol, Miquel Strubell, Thomas Spielkamp, Magdalena WiażewiczPiet Van Avermaet, Jolanta Zając

Eric Atkinson

Bariery dla efektywnej komunikacji w wielokulturowej klasie i sposoby ich przełamywania

Ta krótka prezentacja odniesie się zarówno do barier kulturowych, jak i językowych. Przyjrzymy się postrzeganiu „obcych”, oczekiwaniom nauczycieli i uczniów oraz różnicom w mowie ciała i jak te zjawiska kulturowe powodują nieporozumienia. Zaprezentuję też złożoność językową i kilka propozycji zwiększenia przystępności języka bez ograniczania jego złożoności konceptualnej. Zasugeruję też, że dzięki promowaniu różnorodności doświadczeń w wielokulturowej klasie, wszyscy uczniowie czerpią korzyści.


dr hab. Zofia Berdychowska, prof. UJ

Między uczelnią i rynkiem pracy – do sukcesu przez współpracę

Umiejętności językowe mają dla różnorakich profesji i karier zawodowych wartość nie do przecenienia. O wzmożonym zapotrzebowaniu na pośredników językowych i wysokiej próby usługi lingwistyczne świadczą aktualne oferty pracy i wyniki badań. Dla coraz większej grupy pracodawców, szczególnie w sektorze BPO/SSC, obsługującym klientów w wielu różnych językach, znajomość przynajmniej jednego języka obcego (i języka angielskiego) nie jest tylko dodatkowym atutem przy rekrutacji pracownika, lecz najważniejszą cechą profilu kompetencyjnego kandydata. Wysoka kompetencja językowa absolwentów studiów językowych nie jest jednak tożsama z kompetencją komunikacyjną, w tym z umiejętnością komunikowania w różnych dziedzinach specjalistycznych i sytuacjach zawodowych, trudnych do przewidzenia w procesie kształcenia. Porównanie wyników ankietowych badań kompetencji językowych studentów i absolwentów oraz oczekiwań pracodawców i  przegląd obecnych praktyk współpracy między uczelniami i rynkiem pracy służą identyfikacji pożądanych wspólnych działań dla lepszego dopasowania kształcenia językowego do potrzeb rynku.  


dr Sjur Bergan

Aspekt językowy edukacji uniwersyteckiej

 Prezentacja ma na celu usytuowanie dyskusji na temat aspektu językowego edukacji uniwersyteckiej w szerszej debacie na temat wielowymiarowości jej celów. Będę przekonywać, że edukacja uniwersytecka powinna dostarczać zarówno kompetencji ogólnych, jak i kierunkowych, oraz że biegłość językowa jest kompetencją, która powinna być rozwinięta wśród wszystkich absolwentów studiów wyższych. Kompetencje językowe są niezbędne w kształceniu do obywatelskości demokratycznej i w dialogu międzykulturowym, ponadto wpływają na zatrudnialność i rozwój osobisty. Poruszona zostanie również kwestia równowagi między internacjonalną lingua franca, a potrzebą wykształcenia biegłości w kilku językach. Poczynione zostaną także odniesienia do rozwiązań w ramach Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego i ich związku z polityką i praktyką językową, ze szczególnym uwzględnieniem stworzenia ram kwalifikacji i nacisku na jakość.


prof. Dainuvīte Blūma

Uczenie się języków przez całe życie – kształcenie nauczycieli w rozwoju kompetencji wielojęzycznych i wielokulturowych

Gwałtowne zmiany zachodzące w polityce, społeczeństwie, gospodarce, kulturze i środowisku skutkują dla każdego rosnącym znaczeniem uczenia się różnych języków. Nie jest to wyłącznie kwestią edukacji formalnej, ponieważ nauka języków stała się zasadnicza dla osób w każdym wieku i musi być traktowana jako uczenie się języków przez całe życie. Zwłaszcza, że zapewnia ona integrację społeczną, rozszerza możliwości na rynku pracy, a także jest gwarantem demokracji w Europie. Poza rozwijaniem kompetencji językowych, zgłębianie wiedzy o literaturze i kulturze innych krajów pomaga zrozumieć style życia, tradycje, zachowanie, wartości i przekonania innych ludzi.

Wraz z rosnącym znaczeniem uczenia się języków przez całe życie pojawia się wyraźna potrzeba zmiany w kształceniu nauczycieli języków obcych, ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji koniecznych w pracy z różnorodnymi grupami uczniów, nie tylko w ramach edykacji formalnej, lecz także pozaformalnej i nieformalnej. Obejmuje to rozwój nowych kompetencji nauczyciela, różne programy nauczania w kształceniu nauczycieli, zmiany w tradycji instytucji edukacyjnych.


prof. Manuel Célio Conceição

Kompetencje międzykulturowe dla sukcesu akademickiego i zawodowego

Wielojęzyczność i mobilność w Europie – tak szczególne dla konstrukcji europejskiej – nie powiodą się, jeśli użytkownicy języka nie posiądą odpowiednich kompetencji wielojęzycznych i międzykulturowych. Systemy edukacyjne powinny promować te dwie kompetencje zarówno w programach nauczania, jak i w praktyce kształcenia – dyscypliny językowe i związane z nimi są odpowiednim obszarem programowym dla tego celu. Kompetencja międzykulturowa (rozumiana jako składowa kompetencji wielojęzyczności) musi być podkreślana w programach nauczania, najlepiej jako osobny przedmiot podlegający ocenie, która będzie istotna na dyplomie i w przyszłej karierze.

Zgodnie z wnioskami z wcześniejszych projektów europejskich (np. TNP III Languages, LANQUA, HUMART), kompetencja międzykulturowa omawiana będzie jako warunek sukcesu studentów, zarówno w aspektach akademickich, jak i zawodowych.


prof. Janet Enever

Wielojęzyczność: czy programy wczesnego nauczania języków obcych w Europie spełniły oczekiwania?

Mając na celu ukształtowanie Europy jako globalnie konkurencyjnego, jednolitego regionu, poparte przekonaniem, że Europejczycy muszą być wyposażeni w kapitał językowy niezbędny do komunikacji w Europie i poza nią, Rada Europy i Komisja Europejska od czasu od Traktatu z Maastricht coraz bardziej skupiają się na promowaniu wielojęzyczności w przestrzeni europejskiej.

W takim klimacie nauczanie języków obcych w szkołach stało się zasadniczym priorytetem, a raporty i rekomendacje pochodzące z pierwszego dziesięciolecia XXI wieku silnie wspierają wprowadzanie języków obcych już w najwcześniejszej fazie szkolnictwa podstawowego. Przedstawię, w jakim stopniu europejskie rekomendacje są realizowane na poziomach krajowych czerpiąc z wyników ponadnarodowych badań dynamicznych (ELLiE 2007-10) – aby ocenić stopień powodzenia tych ambitnych projektów i zrewidować, co jeszcze należy uczynić, by oczekiwania się spełniły.


Shaun Evans-Pask

Równość kulturowa i religijna a prawa człowieka – rasizm niskich oczekiwań?

Cardiff opiera się na imigrantach i jego dumą jest różnorodność kulturowa i religijna. Celebrujemy fakt, że w mieście mówi się w ponad stu językach i praktykuje wiele wyznań oraz praktykujemy wrażliwość kulturową w dostarczanych przez nas usługach. To bogactwo różnorodności przekazywane jest nie tylko za pomocą języka, lecz również przez wartości, ponieważ to one odtwarzane są w społeczeństwie.

W duchu równości wielokulturowej i wielowyznaniowej praktykujemy wrażliwość kulturową i zachęcamy dostawców usług oraz pracodawców do uczenia się od mniejszości i rozumienia ich kultur oraz wprowadzania niezbędnych zmian w usługach i praktykach dotyczących zatrudnienia. Celem tych działań jest ograniczenie dyskryminacji skierowanej przeciwko tym grupom i unikanie narzucania im zestawów obcych wartości kulturowych. Historycznie takie było nasze rozumienie promowania równości i ochrony praw człowieka.

Ale co w przypadku, gdy wartości kulturowe czy religijne pewnych społeczności są sprzeczne z równością i prawami człowieka, jakie wykształciły się w Europie Zachodniej? Co zrobić, gdy zachodzi konflikt między zachowaniem kultury a wspieraniem równości i praw człowieka? Czy zachowywanie kultury może prowadzić do nierówności w jej obrębie, które mogą stanowić wyzwanie dla szerszego społeczeństwa, brytyjskiego lub europejskiego? Czy to naprawdę jest rasizm niskich oczekiwań?


Dariusz Grzemny

W odpowiedzi na wyzwania w wielokulturowej klasie – rola nauki o prawach człowieka

Edukacja o prawach człowieka ma na celu kształcenie kompetencji uczniów w dziedzinie praw człowieka, biorąc pod uwagę wiedzę, umiejętności, postawy i wartości. Dzisiejsze szkoły stają twarzą w twarz z różnymi zjawiskami, takimi jak wyłączenie, dyskryminacja i nietolerancja, które hamują odpowiednią komunikację w klasie i wpływają na to, jak dzieci i młodzież oddziałują wzajemnie na siebie. Edukacja o prawach człowieka odnosi się do tych ważnych problemów i może pomóc zrozumieć różnice w postrzeganiu świata, opiniach i postawach. Założeniem prezentacji jest pokazanie, jak edukacja o prawach człowieka może ułatwić procesy komunikacyjne, w szczególności w wielokulturowej klasie oraz budować w klasie środowisko integrujące, dzięki włączeniu dzieci i młodzieży w badania nad ich własnymi stereotypami, uprzedzeniami i wzorcami komunikacyjnymi. Będzie ona bazowała na różnych przykładach praktyk, mających na celu kształcenie kompetencji wielokulturowych młodzieży, w szczególności poprzez edukację pozaformalną.


prof. Stephen Hagen

W ciągu ostatnich pięciu lat przeprowadzono dwa ogólnoeuropejskie badania na temat wykorzystania języków obcych w europejskich przedsiębiorstwach. Dostarczyły one istotnych informacji odnośnie umiejętności komunikacyjnych, jakich potrzebują firmy i ich pracownicy, aby odnieść sukces w handlu międzynarodowym. W mojej prezentacji podejmę kwestie zasadnicze dla zrozumienia, jak należy przygotowywać się do pracy za granicą i jak dostawcy usług edukacyjnych mogą dostosować programy nauczania, aby ich uczniowie mogli osiągnąć sukces w środowisku globalnego handlu.

Raporty świadczące o zmianach to ELAN (2006) i najnowszy PIMLICO (2011), oba opublikowane przez Komisję Europejską. Podczas gdy PIMLICO skupia się na osiągnięciach, ELAN ocenia i mierzy wpływ niedoborów językowych. Badania wskazują, że sukces związany był z zatrudnianiem rodzimych użytkowników języka, pozyskiwaniem pracowników podsiadających umiejętności językowe, korzystaniem z usług zawodowych tłumaczy i posiadaniem planu (czy „strategii”) zarządzania kwestiami językowymi. Małe i średnie przedsiębiorstwa inwestujące w te cztery elementy osiągnęły sprzedaż eksportową wyższą o 44,5% niż przedsiębiorstwa nie poczyniające żadnych inwestycji w tym zakresie.

Wyzwaniem dla naszych edukatorów jest znalezienie sposobu na odniesienie się do tych wymogów międzynarodowego rynku w programach nauczania. Wiemy, że światowy handel staje się coraz bardziej wielojęzyczny, a potrzeby danej organizacji mogą bardzo szybko przejść z jednego języka na inny, wraz ze zmianą warunków rynkowych. Jesteśmy też świadomi, że dobra komunikacja dotyczy zarówno języka, jak i porozumienia na poziomie kulturowym. Oprócz kształcenia profesjonalnych lingwistów, np. tłumaczy, prawdopodobnie naszym wyzwaniem będzie przywiązywanie mniejszej wagi do bezbłędnego poznania jednego czy dwóch języków, a większej do rozwijania umiejętności przyswajania wielu języków – i to w krótkim czasie. Jeśli chodzi o szkolenie menedżerów, musimy zauważyć, że pracownicy są grupą coraz bardziej wielokulturową i zarządzanie nimi powinno odbywać się w sposób wrażliwy i kulturowo empatyczny.

Dla wielu edukatorów ten nowy świat różnorodnych oczekiwań edukacyjnych może być wysoce kłopotliwy: obok biegłości w 2-3 językach obcych (z angielskim włącznie), musimy wdrożyć metody nauczania języków, których integralną częścią będzie zdolność do przyswojenia nowych języków w późniejszym życiu, zgodnie z wymaganiami sytuacji. Dla biznesu powstała koncepcja strategii zarządzania językami, wprowadzona w Raporcie PIMLICO. W przyszłości wielu międzynarodowych menedżerów będzie zarządzać technologiami, ludźmi, lub jednym i drugim, aby sprostać problemom międzynarodowej komunikacji. Zadają oni zasadnicze pytanie: jakie umiejętności musi zdobyć menedżer, jeśli ma „zarządzać” językami innych osób (np. rodzimych użytkowników języka wśród pracowników), by pokonać bariery językowe organizacji na rynkach zagranicznych?


dr Christine Hélot

Edukacja językowa na etapie wczesnoszkolnym i przedszkolnym: rozwijanie wielojęzyczności u młodych uczniów

Prezentacja ta będzie odnosiła się do kontekstu edukacji francuskiej, gdzie większość dzieci jest objęta nauką od lat trzech, a część z nich rozpoczyna ją nawet w wieku dwóch lat, w przypadku wyłaniających się rodzin dwujęzycznych, w których językiem używanym w domu jest język mniejszości imigracyjnej. Główny cel edukacji na etapie wczesnoszkolnym i przedszkolnym bazuje na założeniu, że wczesny kontakt z językiem francuskim zapewni lepszą integrację w systemie szkolnym, jednak polityka edukacyjna niewystarczająco podkreśla potrzebę wspierania rodzimego języka. Zdaniem badaczy, taki proces odbiera głos dwu- i wielojęzycznym uczniom, zwiększa przepaść pomiędzy domem, a szkołą oraz przyczynia się do przesunięcia językowego.

W tym samym czasie, jak i w ciągu poprzednich 20 lat, francuskie Ministerstwo Edukacji wspierało wczesne nauczanie języka obcego (od 7 roku życia), edukację dwujęzyczną w „językach regionalnych” (od przedszkoli do szkół średnich) oraz model CLIL (zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe) w nauczaniu dwujęzycznym w szkołach średnich. Mimo że wszystkie te programy oferują innowacyjne praktyki edukacji językowej, decydenci nie są nadal skłonni do uznania, że obecnie większość klas jest wielojęzyczna i istnieje potrzeba wykształcenia nowego podejścia do edukacji językowej, która byłaby bardziej integrująca i sprawiedliwa. Z racji tego, iż przyszli obywatele XXI wieku będą musieli być wielojęzyczni i wielokulturowi, powinniśmy być ostrożni wobec marnowania językowego bogactwa, jakie dzieci imigrantów wnoszą do szkół, jak i zachęcać uczniów jednojęzycznych od jak najwcześniejszego wieku do rozwijania miłości do języków i kultur innych niż ich własne.

Dla lepszego zilustrowania powyższych pomysłów zaprezentujemy przykłady z własnych badań oraz podamy sugestie dotyczące edukacji nauczycieli i wielojęzyczności.


Alain Henry

Kształcenie językowe dla rozwoju przedsiębiorczości i nowoczesnego rynku pracy

W mojej prezentacji przyjmuję aspekt językowy za zasadniczy dla rozwoju przedsiębiorczości i tworzenia nowoczesnego rynku pracy w Europie. Europa oferuje wiele możliwości językowych i wyzwaniem jest wspieranie rozwiązań mających na celu zniwelowanie luki między wynikającymi z globalizacji nowymi potrzebami rynku pracy a kwalifikacjami i umiejętnościami pracowników. Znajomość języków obcych niewątpliwie jest atutem w rozwijaniu zatrudnialności i umiejętności międzykulturowych. Aby sprostać wymaganiom pracodawców, niezbędne jest inicjowanie i/lub wspieranie współpracy szkół i firm. Dlatego też szczególną uwagę poświęcę mobilności studentów, uczniów i pracowników w Europie, która umożliwia im zyskanie wartościowych doświadczeń zawodowych i osobistych oraz lepiej przygotowuje ich do wymogów nowoczesnego rynku pracy. Zaprezentuję kilka przykładów najlepszych praktyk oraz krótki film pokazujący, co można zrobić w kwestii edukacji i szkoleń zawodowych.


dr hab. Katarzyna Karpińska-Szaj, prof. UAM

Nauczanie języków obcych w różnorodnym środowisku: uczniowie z niepełnosprawnością w szkołach ogólnodostępnych

Nowoczesne pojmowanie funkcjonowania społeczeństwa, a co się z tym wiąże, otwarcie się na akceptację różnego rodzaju odmienności w życiu społecznym, wpływają na modelowanie systemu kształcenia, w tym także edukacji językowej. Podstawę działań na rzecz integracji osób niepełnosprawnych, ich prawa do edukacji w tzw. „szkole równych szans”  stanowią kluczowe dokumenty międzynarodowe (np. Deklaracja madrycka z 2002 roku i Deklaracja lizbońska z 2007 roku). Zgodnie z ich przesłaniem, celem integracji szkolnej przestają być zabiegi o włączenie ucznia z niepełnosprawnością do społeczności ludzi pełnosprawnych, a staje się dążenie do dialogu, sprawności życia w integracji, która dotyczy całego społeczeństwa. Zwraca się także uwagę na fakt, że nauka języków obcych w sytuacji deficytów rozwojowych ma na celu nie tylko poznanie nowych języków, lecz przynosi korzyści rehabilitacyjne.  W jaki sposób można zapobiegać segregacji uczniów z niepełnosprawnością poprzez naukę języków obcych? Jak nauczyciele postrzegają cele i wartość nauczania języków obcych w tak pojętym „różnorodnym środowisku”? Zagadnienia te zostaną omówione na przykładzie nauczania języków obcych uczniów z niepełnosprawnością w szkołach ogólnodostępnych  w Polsce.


Sabina Klimek

Pierwsze i najważniejsze pytanie to jak połączyć potrzeby rynku pracy z procesami edukacyjnymi. Skąd studenci mają wiedzieć, czego będą wymagać firmy po pięciu latach ich studiów? Jak firmy mogą skutecznie komunikować swoje potrzeby, aby pozyskać wykwalifikowanych pracowników? Odpowiedzią jest współpraca.

Współpraca między uczelniami i firmami w Polsce wciąż jest na początkowym etapie rozwoju, jednak wciąż pojawiają się nowe inicjatywy. Obecnie najbardziej aktywny w tym obszarze jest sektor technologiczny: powszechne są nie tylko staże – często badania prowadzone są we współpracy między uczelnią a przedsiębiorstwem. Tak samo powinno być w obszarze wielojęzyczności. Uczelnie powinny uczyć takiego języka, jakiego używa się w biznesie, nie tylko struktur gramatycznych. Studenci muszą się przede wszystkim komunikować, mówić, używać słownictwa adekwatnego dla konkretnej branży – to jest obecnie największym wyzwaniem laboratoriów dydaktycznych.

Firmy też mają tu rolę do odegrania – staże, wymiany studenckie, wspólne badania – a wszystko w wymiarze wielojęzyczności – tego powinniśmy się spodziewać. Z perspektywy biznesowej język angielski jest koniecznością, a każdy dodatkowy – zaletą nie do przecenienia. Negocjacje, umowy biznesowe, podpisywanie kontraktów, spotkania i konferencje – jeśli posługujemy się językiem naszego partnera, przede wszystkim jesteśmy bardziej godni zaufania, poza tym zwyciężamy ze wszystkimi konkurentami, którzy nie znają tego języka. Obecnie wielojęzyczność jest koniecznością w świecie biznesu; im więcej języków znamy, tym więcej możliwości czeka na nas na rynku pracy. Musimy tylko uświadomić to studentom.


Gudrun Laufer, Magdalena Wiażewicz

Język jako kompetencja zawodowa

Procesy modernizacyjne na rynku pracy zmieniły zarówno znaczenie, jak i funkcje języka/ języków w kontekście zawodowym. Ze względu na rosnącą różnorodność biografii zawodowych oraz form współpracy (np. praca zespołowa lub komunikacja poprzez media), kompetencje językowe muszą być postrzegane jako istotny element kompetencji zawodowych. Rozpoczynając kształcenie zawodowe czy też dokształcając się, zarówno młodzież jak i dorośli powinni dysponować ukształtowanymi kompetencjami językowymi, które pozwolą sprostać zadaniom stawianym przez wykonywany zawód, oraz rozwinąć umiejętność dalszego uczenia się we własnym zakresie.

Projekty modelowe GFBM podejmują właśnie powyższe zagadnienia, a ich wdrażanie przyczynia się do określenia kompetencji potrzebnych w życiu zawodowym oraz do rozwoju kompetencji zarówno w edukacji szkolnej jak i w kształceniu dorosłych.

Projekt modelowy „Zintegrowane szkolenie językowe w przygotowaniu do zawodu i kształceniu zawodowym” (SPAS) ma na celu wdrożenie systemu wsparcia językowego w ramach rozwijania programu nauczania szkół zawodowych, dotyczącego zarówno przygotowania do zawodu, jak i kształcenia zawodowego. Projekt stworzony został przez GFBM oraz SWI i na polecenie Administracji Senatu ds. Kształcenia, Nauki i Badań Naukowych będzie wprowadzony w życie we współpracy z 31 szkołami zawodowymi w Berlinie. Ponadto inicjatywa wprowadzona zostanie również w kolejnych landach jak Brema i Hamburg, które także posiadają wysoki wskaźnik migracji. Projekt SPAS skierowany jest do osób uczących na kierunkach zawodowych zarówno w szkołach jak i poza nimi, pracujących z młodzieżą i dorosłymi, których drugim lub pierwszym językiem jest język niemiecki. Projekty lekcji językowych – element budulcowy wspomagania językowego – opracowane zostały przez nauczycieli różnych przedmiotów przy współpracy językoznawców SWI i zastosowane w wielokulturowych klasach. SWI zajmuje się podnoszeniem kwalifikacji nauczycieli na poziomie średnim I i II oraz na poziomie kształcenia zawodowego, ponadto zespół Instytutu szkoli także nauczycieli z obszaru kształcenia przedszkolnego i wczesnoszkolnego.

GFBM prowadzi również projekty zajmujące się ustalaniem kompetencji oraz poradnictwem zawodowym w szkołach ogólnokształcących (KomBO), a także wprowadza metody badania umiejętności dla dorosłych migrantów (Kumulus Plus). Projekty „Diversity” oraz „Bridge” koncentrują się na wrażliwym podejściu do tematu wielokulturowości oraz różnorodności w związku z kształceniem zawodowym.

Centrum językowe GFBM jest licencjonowanym centrum egzaminacyjnym TestDaF oraz Telc dla egzaminów językowych zgodnych z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego, od dwudziestu lat prowadzi także kursy językowe, które ukończyło ok. 900 wielojęzycznych osób z całego świata, oraz podejmuje działania wspierające naukę języków.

Podczas warsztatu na temat kształcenia językowego oraz komunikacji międzykulturowej chcemy przedstawić koncepcje oraz doświadczenia z różnych projektów oraz przedyskutować je w fachowym gremium.


prof. Wolfgang Mackiewicz

Kompetencje językowe a rozwój współczesnego społeczeństwa europejskiego

 W 1995 Komisja Europejska proklamowała słynną formułę 1+>2, mówiącą, że każdemu obywatelowi UE należy „umożliwić zdobycie i utrzymanie umiejętności komunikowania się w co najmniej dwóch językach Wspólnoty oprócz języka ojczystego”. UE nie miała być kształtowana na wzór państwa narodowego z jego zasadą jednego języka i powinna utrzymywać swoją różnorodność językową, a formuła miała dostarczyć ogólnej wytycznej dla kształcenia językowego w państwach członkowskich. Już przed 2002 r. ukierunkowanie na języki Wspólnoty stało się przestarzałe, a głowy państw i rządów zaczęły nawoływać do nauczania co najmniej dwóch języków obcych od bardzo wczesnego wieku.

Od tego czasu krajobraz społeczny Europy zmienił się radykalnie na skutek globalizacji i umiędzynarodowienia wielu obszarów aktywności, w tym działalności przedsiębiorstw, rozszerzenia UE, ciągłej rewitalizacji regionów, mobilności wewnątrzeuropejskiej i migracji do Europy, zasadniczego rozwoju technologii komunikacyjnej. Ten postęp przekształcił językową i kulturową tkankę społeczeństw europejskich, jak również indywidualne profile językowe i wykorzystanie znajomości języków. Obecne w Europie wyzwanie wielojęzyczności weszło w zupełnie inny wymiar – w kategoriach rozmiaru, złożoności i adekwatności polityki. Jednocześnie potrzeby językowe oraz polityka i praktyka kształcenia językowego w państwach członkowskich stały się bardziej zróżnicowane. W świetle tego, należy postawić pytanie, czy możliwe jest określenie wspólnych celów odnośnie kompetencji językowej i kształcenia językowego, które odpowiadałyby złożoności wyzwania wielojęzyczności, przed jakim dziś staje Europa.


Patrick Meuwissen

Moja prezentacja będzie skupiać się głównie na korzyściach z narzędzi Europass dla promocji mobilności w Europie, a w szczególności wykorzystaniu Europass CV i Paszportu Językowego.  Można je pobrać bezpłatnie na portalu internetowym Europassu (www.europass.cedefop.europa.eu).  Przedstawię zalety dokumentów Europass, szczególnie tych dotyczących umiejętności językowych. Umożliwiają one zaprezentowanie swojego poziomu językowego za pomocą zwięzłego i ustandaryzowanego Poziomu Biegłości Językowej. Nie ma znaczenia, czy dana osoba jest początkująca (A1), czy zaawansowana (C1) – można łatwo odnaleźć dokładny poziom odpowiadający umiejętnościom językowym zarówno w mowie, piśmie, jak i rozumieniu. Jest to również bardzo przydatne narzędzie dla osób rekrutujących lub opiekunów naukowych, którzy mogą zbadać profil językowy potencjalnego kandydata.


Prof. Władysław Miodunka

Znajomość języka polskiego a sukces zawodowy w Europie

Większość ludzi jest przekonana, że kompetencje językowe są nie zbędne do sukcesu zawodowego w Europie, jednak ludzie ci myślą na ogół o znajomości tzw. wielkich lub światowych języków. Tak samo myśli tez na ogół społeczeństwo polskie, które zwykle nie kojarzy sukcesów zawodowych ze znajomością języka polskiego. Trzeba stwierdzić, że brak jest specjalnych badań na temat powiązań znajomości polszczyzny z sukcesem zawodowym  w Europie i poza tym kontynentem, jednak dysponujemy danymi, na podstawie których pośrednio możemy wnioskować o tym, jak cudzoziemcy wiążą swój sukces zawodowy ze znajomością polskiego. Chodzi tu o dane dotyczące kandydatów do zdawania egzaminów certyfikatowych z języka polskiego jako obcego, czy  badania studentów zagranicznych uczelni uczących się polskiego. Dane te zostaną przedstawione i zinterpretowane w referacie.


Uwe Mohr

Edukacja językowa dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego

Różnorodność językowa i kulturowa Europy będą stanowić powód do radości i mogą zostać w pełni docenione tylko jeśli będziemy w stanie porozumieć i komunikować się z naszymi europejskimi współobywatelami. Dlatego edukacja językowa odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu przyszłości Europy. Tylko dobrze wykształceni i wyszkoleni ludzie będą w stanie skorzystać z bogactwa kulturowego Europy, znaleźć bardziej ekscytującą i wymagającą pracę oraz możliwości rozwoju kariery zawodowej, a także spełnić się życiowo we współczesnym wielojęzycznym i wielokulturowym świecie. Kształcenie językowe jest niezbędne na różnych poziomach: należy je rozpocząć jak najwcześniej (uczenie języków obcych w przedszkolu, podnoszenie świadomości językowej na poziomie podstawowym), rozbudowywać programy kształcenia się przez całe życie dla dorosłych oraz rozwijać, poprzez ciągłą ewaluację i systemową poprawę, politykę językową w sektorze publicznym (szpitale, transport publiczny, urzędy stanu cywilnego, policja itp.).

Unijna Platforma Społeczeństwa Obywatelskiego na rzecz Wielojęzyczności opracowała zalecenia odnośnie promowania wielojęzyczności i zebrała przykłady dobrych praktyk. Dwa główne projekty finansowane przez Komisję Europejską („Langauge Rich Europe”, „Poliglotti4.eu”) badają i dokumentują faktyczny stan polityki językowej w Europie. Jest dużo dobrej woli w wielu inicjatywach, napisano wiele mądrych artykułów, wdrożono i oceniano wiele projektów, lecz polityka ta wciąż nie jest wystarczająco spójna, duża a część społeczeństwa nie została jeszcze objęta jej działaniem.

Organizacje pozarządowe mogą odegrać ważną rolę w uzupełnianiu działań podejmowanych przez rządy państw europejskich oraz Komisję Europejską. Europejskie sieci komunikacji mogą skutecznie dotrzeć do społeczeństwa obywatelskiego, a więc objąć więcej osób niż jest to możliwe poprzez oficjalne kanały polityczne. Jest to szczególnie ważne dla grup społecznie defaworyzowanych (osób, które przedwcześnie przerwały naukę, imigrantów, bezrobotnych itp.). Polityka językowa powinna być konkretna, pragmatyczna i realistyczna. Wielojęzyczne narzędzia komunikacji oraz wielojęzyczne nauczanie we wszystkich dziedzinach edukacji nieformalnej muszą uzupełniać wyniki dostarczone przez edukację formalną.


prof. dr hab. Elżbieta Muskat-Tabakowska

Polskie oczko w sieci EMT

W prezentacji przedstawię historię sieci EMT – od chwili powołania przez DGT komisji ekspertów po ogłoszone dotychczas dwa nabory dla potencjalnych członków sieci - oraz  stworzenie i rozwój programu studiów II stopnia, realizowanego w Katedrze do Badań nad Przekładem i Komunikacją Międzykulturową Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Ramowy program EMT oraz jego szczegółowy wariant – wersję wprowadzoną w Krakowie –przedstawię w zestawieniu z programami uniwersyteckich studiów neofilologicznych obowiązującymi obecnie na polskich uczelniach (w systemie bolońskim) oraz z rodzajem kwalifikacji kadry realizującej odpowiednie programy.

 Dane dotyczące specyfiki rynku usług tłumaczeniowych (w Małopolsce, z uwzględnieniem specyfiki regionu) oraz zatrudnienia absolwentów krakowskiego programu (w okresie sprzed i po jego przyłączeniu do sieci EMT) posłużą mi jako podstawa do sformułowania ogólniejszych wniosków i postulatów dotyczących procesu kształcenia tłumaczy i kadry dydaktycznej na potrzeby rynku UE i rynków krajowych. Wyzwania, jakie w dziedzinie szeroko pojętej wielojęzyczności stawia przed polskimi uczelniami dzisiejsza pozycja Polski w Europie i w świecie, wymagają zmian w organizacji studiów; jako podsumowanie prezentacji postaram się nakreślić ich ogólny kierunek.


Karolina Pietkiewicz

Internacjonalizacja szkolnictwa wyższego oczami studentów

Internacjonalizacja szkolnictwa wyższego stawia przed instytucjami edukacyjnymi wiele wyzwań. Są to przede wszystkim wysoka jakość kształcenia w zakresie języków obcych oraz nauczanie metodą CLIL.

W procesie zapewnienia jakości kształcenia bardzo ważnym elementem jest zachęcanie studentów do nabywanie kompetencji komunikacyjnych w kilku językach. Uczelnia powinna przedstawiać studentom różnorodną ofertę językową i przygotować elastyczne programy kształcenia na wszystkim poziomach nauczania, składające się z modułów rozwijających kompetencje częściowe i odpowiadające Krajowym Ramom Kwalifikacji.

Natomiast nauczanie metodą CLIL wymaga od instytucji zmiany języka wykładowego na język obcy dla wykładowców i studentów. Wymaga to podjęcia stosownych zmian, aby umożliwić studentom opanowanie zarówno kompetencji w zakresie języka obcego, jak i profesjonalnej wiedzy odpowiadającej profilowi studiów. Te przeobrażenia skutkują w zwiększeniu kwalifikacji absolwentów i z pewnością podniesieniu ich konkurencyjności na międzynarodowym rynku pracy.

Aby skutecznie podnosić jakość kształcenia i wprowadzać nowe metody nauczania przedmiotów kierunkowych w nowych językach, należy odpowiednio przygotować polskie uczelnie pod kątem instytucjonalnym i personalnym. Wymaga to stosownego przygotowania pedagogicznego wykładowców, zaprezentowania studentom nowych sposobów „uczenia się”, stworzenia programów zarówno studiów, jak i programów nauczania języków obcych, które będą spełniały wymogi Krajowych Ram Kwalifikacji oraz zapewnienia odpowiedniej bazy lokalowej.

Celem prezentacji jest omówienie z punktu widzenia studentów jakości kształcenia w zakresie języków obcych, nauczania metodą CLIL, przygotowania pedagogicznego wykładowców oraz podejścia studentów do uczenia się języków obcych. Zarysowane zostaną główne według studentów problemy związane z internacjonalizacją szkolnictwa wyższego w Polsce oraz zostaną podane sugestie rozwiązań i propozycje kierunków rozwoju szkolnictwa wyższego w tym zakresie.


Anne Räsänen

Zapowiedź i wyzwanie CLIL (zintegrowanego kształcenia przedmiotowo-językowego) jako mediatora internacjonalizacji

Internacjonalizacja szkolnictwa wyższego często oznacza, że język wykładowy instytucji zmienia się z powodu wielojęzyczności i wielokulturowości grupy studentów. Jeśli tym językiem jest język obcy dla studentów, wykładowców i instytucji, jego przyjęcie oznacza również konieczność zmian w umiejętnościach uczenia się, podejściu pedagogicznym oraz polityce i praktyce instytucjonalnej. W przypadku międzynarodowych studiów wyższych jednym z celów, domyślnym lub jasno wyrażonym, jest umożliwienie absolwentom stania się kompetentnymi użytkownikami nowego języka, w obszarze profesjonalnym odpowiadającym kierunkowi studiów, co tym samym podniesie ich kwalifikacje oraz zwiększy szanse na zatrudnienie na globalnym rynku pracy. Aby to osiągnąć, wiele instytucji szkolnictwa wyższego wprowadziło w pewnej postaci CLIL (zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe) jako obiecujące podejście pedagogiczne.

W tej prezentacji zostanie wyjaśnione i zbadane podejście oraz wpływ CLIL na studentów, wykładowców i instytucje, w szczególności pod względem warunków koniecznych dla dobrej jakości studiów wyższych, zarówno pod względem  efektów kształcenia, jak i jako wskaźnika udanej internacjonalizacji instytucjonalnej.


prof. Regis Ritz

Lingua, lingua franca, lingua academica: o językach w kształceniu uniwersyteckim w Europie

Gdy uniwersytet określa politykę językową, decydenci stają przed większą liczbą pytań niż odpowiedzi. Które języki? Jaki poziom zaawansowania? Centra językowe, czy nie? Kto będzie odpowiedzialny? Kto płaci? Przede wszystkim względy naukowe, czy społeczne? Jakie są czynniki motywujące? I tak dalej. Nie da się skopiować historii sukcesu, ponieważ polityka językowa zawsze jest określana i rozwijana w precyzyjnym – lokalnym, regionalnym, narodowym, światowym – kontekście. Przede wszystkim pod uwagę należy brać specyfikę i tożsamość uniwersytetu, jak również wymiar europejski i jego bogactwo wielojęzyczności, wielokulturowości, mnogości rozwiązań społecznych i gospodarczych. Zadowolenie z kształcenia językowego oznacza podejmowanie właściwych decyzji, realistyczne podejście i przyjmowanie wydajnej, wymagającej strategii w opozycji do podejścia leseferystycznego. Czy jedna powszechna lingua franca wystarczy? Język wykładowy (język narodowy – lingua – lub język obcy) na poziomie uniwersyteckim musi cechować się bardzo wysoką jakością (lingua academica). Gdy umiejętności językowe znajdą się w centrum zainteresowania programów nauczania (z powodów osobistych i/lub społecznych), satysfakcja wkrótce zastąpi frustrację. Kompetencje językowe otwierają drogi dla mobilności i zatrudnienia, a także pozbawionych uprzedzeń stosunków społecznych.


prof. Peter A. Schmitt

Osiągnięcia jednego z najbardziej renomowanych ośrodków szkolenia tłumaczy w Europie

Instytut Lingwistyki Stosowanej i Translatoryki (IALT) w Lipsku ma w ofercie jedyne w Niemczech programy uniwersyteckie z zakresu tłumaczeń pisemnych i ustnych (T&I), które spełniają kryteria European Master’s in Translation (EMT) oraz CIUTI. Spośród czynników, które się do tego przyczyniły można wyróżnić: pięćdziesięcioletnie doświadczenie w szkoleniu tłumaczy, wykorzystanie Reformy ds. Szkolnictwa Wyższego (Proces Boloński) jako szansy na zmodernizowanie i przeprojektowanie programów nauczania, elastyczne studia dzięki jednosemestralnym modułom programowym, cele nauczania nastawione na konkretne efekty w zależności od kompetencji wymaganych przez rynek pracy, gromadzenie danych rynkowych za pośrednictwem badań rynku T&I oraz kontaktów z absolwentami, ponad dwie dekady ścisłej współpracy z głównymi interesariuszami branży T&I, odbywające się dwa razy w roku dwudniowe spotkania z przedstawicielami niemieckich instytutów translatorycznych oraz reprezentantami niemieckiego rynku T&I (www.transforum.de), ścisłą współpracę i/lub członkostwo w organizacjach profesjonalnych (BDÜ, FIT, Eulita, Tekom, VDI, DIN), skuteczne szkolenie będące rezultatem nowoczesnej infrastruktury dydaktycznej i metod nauczania, sprawność działalności badawczej dzięki czynnemu i biernemu uczestnictwu w życiu międzynarodowej naukowej społeczności T&I, tworzenie sieci kontaktów i współpracy w ramach CIUTI i EMT.


prof. Jan Sokol

Europejska wielojęzyczność i jej konsekwencje polityczne

Międzynarodowe dokumenty niemal rutynowo zakazują jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na język itp. Zatem niespodziewane było, że w okresie po 1989 r. różne postaci nacjonalizmu powróciły nad Europę Środkowo-Wschodnią. Czy to po prostu atawizm, pozostałość prymitywnego porządku plemiennego – jak ocenili niektórzy obserwatorzy? Dlaczego są one tak zajadłe i niebezpieczne właśnie we współczesnym świecie? Od czasu XIX-wiecznej modernizacji język jest nie tylko środkiem komunikacji i zasadniczą częścią ludzkiej tożsamości, lecz także odgrywa coraz ważniejszą rolę polityczną: opinia publiczna, media i polityka są zależne od wspólnego języka, który z reguły jest językiem państwowym.

Proces homogenizacji językowej przez państwo, ukończony w Europie Zachodniej, w tym kontekście zawiódł. Podjęta przez Napoleona próba zunifikowania Europy pod hegemonią Francji nie udała się, a próba niemiecka, podjęta przeszło wiek później, zakończyła się katastrofą. Zatem Europa w przyszłości będzie musiała pogodzić się ze swoją różnorodnością językową. Jest to niewąpliwie praktyczna przeszkoda, która jednak ma – lub może mieć – swoje zalety. Przynajmniej jeśli my, Europejczycy, rzeczywiście zaakceptujemy to ograniczenie i zaczniemy odpowiednio postępować. Pierwszym koniecznym krokiem jest poprawa i wsparcie dla kształcenia wielojęzycznego na wszystkich poziomach, zachęcanie do wymian studenckich, tłumaczenia itd. Skoro celem nie może być ujednolicona Europa, powinna być nim Europa komunikatywna.


Thomas Spielkamp

Edukacja językowa w szkołach a program Comenius

Z punktu widzenia globalizującego się rynku oraz rozwijającego się europejskiego obszaru gospodarczego, kompetencje językowe nabierają coraz większego znaczenia. Postępująca internacjonalizacja wymaga mobilności pracowników, umiejętności posługiwania się językami specjalistycznymi oraz rozwiniętych kompetencji międzykulturowych.

Szkoła ma za zadanie wspierać praktyczne umiejętności posługiwania się językami, w tym językami  specjalistycznymi, oraz proces nabywania kompetencji międzykulturowych. W celu rozwinięcia kopmetencji językowych w procesie uczenia się przez całe życie, należy wykorzystać pierwszy język do nauki języka obcego, co doprowadzi do synergii w nauczaniu obu języków.

Uzupełnieniem nauki języków obcych na lekcjach są zajęcia organizowane w placówkach pozaszkolnych, media, podróże i konkursy językowe. Ważną rolę w procesie uczenia się języków obcych w szkole, odgrywają programy wymiany młodzieży oraz wyjazdy zagraniczne, w szczegolności program Comenius.

Partnerskie projekty szkół Comenius, przyczyniają się do wspierania kompetencji językowych oraz międzykulturowych. Program rozwija także umiejętności wykraczające poza zakres zajęć szkolnych: aktywne działanie, otwartość, samodzielność czy umiejętność pracy w grupie. Programy UE w przyszłości powinny być tak skonstruowane, aby umożliwić korzystnie z partnerskich projektów Comenius większej liczbie szkół oraz ułatwić dostęp do programu poprzez zmniejszenie barier administracyjnych.




prof. Miquel Strubell

Co nauczyciele języków sądzą o mobilności? 

Instytucje europejskie wysoce cenią zalety średniookresowej mobilności studentów i nauczycieli. Ale jakie są własne doświadczenia nauczycieli, w szczególności tych, na których barkach spoczywa zdobywanie najważniejszej dla mobilności umiejętności: nauczycieli języków obcych?

Prezentacja koncentrować się będzie na głównych wnioskach z jedynego przeprowadzonego dotychczas kompleksowego badania na ten temat, zawierającego opinie ponad 6000 nauczycieli z 27 krajów UE (i Turcji). Badanie zostało zlecone w 2006 i opublikowane przez Dyrekcję Generalną ds. Edukacji i Kultury. Adres URL Raportu końcowego: http://ec.europa.eu/education/languages/pdf/doc429_en.pdf.


Prof. Piet Van Avermaet

Różnorodność językowa i społeczna w systemach edukacji

Różnorodność językowa i społeczna nie jest kwestią nową. Społeczeństwa zawsze były i zawsze będą różnorodne w wielu aspektach: językowym, kulturowym, społecznym itd. Jednakże w ostatnich dekadach świadomość różnorodności językowej, kulturowej i społecznej stała się bardzo istotna na różnych poziomach społeczności. Wiąże się to silnie z debatami politycznymi na te tematy. Na politykę i dyskusje wpływa globalizacja, unifikacja UE, a przede wszystkim niedawne migracje.

Od 1991 migracje w Europie uległy ogromnym zmianom. Podczas gdy trzy fale migracji (w większości państw Europy Zachodniej) między końcem II wojny światowej a początkiem lat dziewięćdziesiątych charakteryzowały się pewną jednorodnością – kraj pochodzenia, środowisko socjoekonomiczne, pochodzenie społeczno-kulturowe – i ciągłością (ze zjawiska okresowego szybko przekształciły się w zjawisko ciągłe),migracja po 1991 jest znacznie bardziej różnorodna i „płynna”. Rozwiązania socjoekonomiczne i społeczno-polityczne, jak upadek „żelaznej kurtyny”, rozszerzenie UE, procesy globalizacyjne i utrzymująca się bieda, zwłaszcza w krajach afrykańskich, zwiększyły migrację do krajów Europy Zachodniej. Jednocześnie Europa podlega procesowi zjednoczenia gospodarczego i politycznego. Do krajów Europy Zachodniej przybywają studenci w ramach stypendiów zagranicznych, uchodźcy, wysoko i nisko wykwalifikowani pracownicy.  Ale wciąż obserwować można łączenie rodzin „starych” migrantów i małżeństwa migrantów w drugim lub trzecim pokoleniu z osobami z ojczyzny przodków.

Migracje po 1991 r. stały się nie tylko niezwykle różnorodne, lecz również bardziej przejściowe. Studenci z programów stypendialnych przybywają na określony czas. Wielu migrantów zatrzymuje się tylko przejazdem. Wielu uchodźców politycznych i azylantów przyjeżdżających do krajów członkowskich UE może pozostać w nich jakiś czas przed wyruszeniem dalej. Jednocześnie niższe koszty podróży ułatwiają migracje ekonomiczne i mobilność w globalizującym się świecie. W tym kontekście różnorodność nie tylko w coraz większym stopniu staje się normą, ale też jest coraz bardziej złożona. Nie zachodzą tradycyjne procesy akulturacji. Wielkie miasta z definicji są wielokulturowe i wielojęzyczne. Imigrant nie jest już imigrantem, a mieszkańcem złożonej metropolii, gdzie przechodzenie do porządku dziennego nad różnicami w normach i wartościach jest oczywiste. Te nowe „typy” migracji, wraz wcześniejszymi migracjami z lat 50., 60. i 70. powodują napięcia w wielu europejskich państwach narodowych w kwestiach dotyczących spójności społecznej, integracji, obywatelstwa, tożsamości, kultury, edukacji i języka.

W kontekście, w którym ogromna różnorodność staje się normą, należy zastanowić się nad ograniczeniami obecnych rozwiązań wykorzystywanych w edukacji (językowej) w celu promowania i umacniania działalności społecznej i obywatelskiej.


dr hab. Jolanta Zając, prof. UW

Kompetencje mediacyjne nauczyciela w interkulturowej dydaktyce językowej

Działania mediacyjne stanowią część działań komunikacyjnych i strategii językowych użytkowników języka. Opierają się przede wszystkich na tłumaczeniach ustnych i pisemnych, ale naszym celem jest wyjście poza ten podstawowy zakres ich rozumienia i zastanowienie się, w jakie kompetencje mediacyjne powinien być wyposażony nauczyciel j. obcego pracujący w wielokulturowej klasie. Nie chodzi tylko o obecność uczniów o innych etnicznie korzeniach, ale o szeroko rozumianą wielokulturowość, jako zetknięcie osób o różnych tożsamościach, doświadczeniach, środowiskach społecznych i kulturowych.

W takim kontekście  porozumienie się na poziomie kodu językowego jest często niewystarczające do uniknięcia konfliktów. Znajomość języków obcych nie jest bowiem ostatecznym gwarantem zrozumienia i porozumienia w środowisku wielokulturowym, wśród licznych pułapek komunikacyjnych wymienić należy selektywne odbieranie, uproszczenie, tworzenie stereotypów, projekcję, niezgodność niewerbalną i parajęzykową, odmienne schematy dyskursywne.

Zadaniem nauczyciela staje się coraz częściej wyjście naprzeciw tym problemom komunikacji językowej w klasie i wejście w rolę swego rodzaju mediatora, osoby, która jest świadoma źródeł niepowodzeń komunikacyjnych uczniów i nie kładzie ich wyłącznie na karb słabego opanowania kodu.

Umiejętności mediacyjne to złożona sieć zdolności psychicznych, komunikacyjnych i praktycznych, spośród których wyróżnimy rolę empatii oraz jej czynników składowych: emocjonalnego, poznawczego, moralnego i behawioralnego. W moim rozumieniu kompetencje mediacyjne nauczyciela nie są skierowane jedynie na rozwiązywanie konfliktów na tle interkulturowym między uczestnikami interakcji, ale także na zapewnienie mediacji między nauczanymi treściami a ich odbiorcami. Wynika to z definicji procesu nauczania, który ma być utożsamiany z procesem kierowania uczenia się.

Nauczyciel staje się więc mediatorem wobec działań komunikacyjnych uczniów oraz mediatorem pośród odmiennych kulturowo tożsamości. To niezwykle trudne zadanie, do którego należy przygotować się wyjątkowo starannie. Moim celem jest wskazanie kilku podstawowych chociażby możliwości jego realizacji.